Ritualna svakodnevica drevne Irenopolisa
Izvor: allthatsinteresting.com – Arheolozi obično pronalaze keramiku, alatke ili ljudske kosti dok istražuju antičke lokalitete. Ali na iskopavanjima u drevnom gradu Irenopolis (današnja Turska), otkriveno je nešto mnogo ređe — pet netaknutih vekova hleba iz ranohrišćanskog perioda, od kojih jedan nosi urezan lik Isusa.
Izuzetno otkriće iz Topraktepea
Prema zvaničnoj objavi guvernerstva Karaman, otkriće je napravljeno tokom iskopavanja na arheološkom nalazištu Topraktepe, gde se nalazila Irenopolis. Pronađeno je pet vekova ugljenisanog hleba, izrađenih pre oko 1.300 godina. Hleb je iznenađujuće dobro sačuvan zahvaljujući procesu karbonizacije, koja je spalila površinu, ali i sprečila prodor kiseonika — i tako očuvala zalogaje prošlosti.
Većina hlebova ukrašena je malteškim krstom, prepoznatljivim simbolom u hrišćanskoj umetnosti, dok je jedan vek urezan likom Isusa i natpisom na grčkom: „Sa zahvalnošću Blaženom Isusu“. Ono što posebno izdvaja ovo otkriće jeste prikaz tzv. „Isusa Sejača“ (“Sower Jesus” ili “Jesus the Farmer”) umesto klasičnog prikaza „Isusa Spasitelja“ (Pantokratora). Ovaj detalj ukazuje na važnost plodnosti i rada u tadašnjoj zajednici, s obzirom na to da je Irenopolis bio značajan poljoprivredni centar.
Šta su otkriveni hlebovi otkrili o svakodnevici i veri?
Stanovnici Irenopolisa iz sedmog ili osmog veka pažljivo su pravili ove hlebove, oblikujući testo, štampajući simbole krsta i likove, a zatim ih pekli. Arheolozi pretpostavljaju da je reč o svečanim hlebovima za pričest (euharistiju). Nije jasno zašto ovi hlebovi nisu iskorišćeni, ali ovakva otkrića nisu usamljena: poslednjih godina u Turskoj su pronađeni i drugi vekovi ugljenisanog hleba, uključujući onaj iz neolitskog lokaliteta Čatalhijuk star 8.600 godina — najstariji poznati hleb na svetu. U 2025. godini arheolozi su otkrili i hleb od pre 5.300 godina u naseobini iz bronzanog doba, koji je takođe karbonizovan i verovatno korišćen u ritualima.
Hleb kao ogledalo društva i simbol identiteta
Ovakvi artefakti otkrivaju mnogo više od kulinarskih navika: pokazuju koje sastojke su ljudi koristili, kako su pripremali hranu, ali i šta su verovali. Hleb iz Topraktepea jasno govori o vremenu i prostoru gde su vera i poljoprivreda išli ruku pod ruku. Irenopolis je bio episkopski centar u doba Rima i Vizantije, a njegovo ime znači „Grad mira“. Krstovi u testu potvrđuju značaj religije, dok prikaz „Isusa Sejača“ nosi priču o zajednici u kojoj su vera, plodnost i rad bili neraskidivo povezani.
Uprkos vekovima koji su prošli, ovi hlebovi nam i danas, u zapanjujuće sačuvanom obliku, omogućavaju da zavirimo u intimu svakodnevnog života i duhovnosti ljudi iz „Grada mira“.
MPM Web označava našu redakcijsku obradu već objavljenih informacija sa kredibilnih domaćih i međunarodnih portala. To su vesti i teme koje su zasnovane na postojećem izvoru, ali su prevedene, temeljno proverene i stilistički prilagođene standardima našeg magazina.
Na ovaj način čuvamo tačnost originalnih podataka i gradimo poverenje čitalaca, dok istovremeno nudimo jasno strukturisanu i pouzdanu informaciju, u skladu sa prepoznatljivim stilom MPM-a.
