Izvor: sciencenews – Po prvi put u istoriji, naučnici su uspeli da zabeleže trenutak u kojem se jedna subdukcijska zona – područje gde se tektonske ploče sudaraju i jedna podvlači ispod druge – bukvalno raspada. Istraživači sa Državnog univerziteta Luizijane objavili su da se ispod severozapadnog Pacifika, u regionu Kaskadija, okeanska ploča raspada deo po deo, stvarajući nove mikroploče i otkrivajući proces koji dosad niko nije video u stvarnom vremenu.
Koristeći naprednu seizmičku refleksionu tehnologiju, nešto poput ultrazvuka unutrašnjosti Zemlje, tim je 2021. godine sproveo eksperiment pod nazivom Cascadia Seismic Imaging Experiment (CASIE21). Tokom istraživanja, zvučni talasi poslati su sa istraživačkog broda ka morskom dnu, a njihovi odjeci snimljeni su pomoću mreže podvodnih senzora duge 15 kilometara. Rezultati su pokazali duboke frakture unutar okeanske ploče – pukotine koje se šire i razdvajaju materijal, kao da se planeta polako cepa iznutra.
„Ovo je prvi put da imamo jasan snimak subdukcione zone u trenutku njenog umiranja“, izjavio je geolog Brendon Šak (Brandon Shuck), vođa istraživanja. „Ploča se ne raspada odjednom, već postepeno – deo po deo – stvarajući nove granice i manje mikroploče. Umesto jednog ogromnog sudara, to je kao da voz polako ispada iz šina, vagon po vagon.“
Ovo postepeno „umiranje“ ploče, poznato kao epizodično ili fazno propadanje, pokazuje da subdukcione zone ne nestaju katastrofalno, već se gase kroz milione godina. Kako ploča gubi delove, gubi i snagu – svaka nova pukotina smanjuje pritisak, sve dok se ceo proces ne zaustavi. Naučnici objašnjavaju da je to prirodan kraj jedne geološke epohe – smrt subdukcione zone koja je vekovima stvarala zemljotrese i vulkane.
Ovaj nalaz pomaže da se objasne i misterije Zemljine prošlosti, poput ostataka starih mikroploča pronađenih kod obala Meksika, u oblasti Baha Kalifornija. Tamo su naučnici otkrili fosilne delove nekadašnje ogromne Faralon ploče, za koje se dugo verovalo da su dokazi o starim, davno ugašenim subdukcijskim zonama. Nova istraživanja sada pokazuju kako takvi procesi zaista izgledaju — kroz sporo, višefazno cepanje, a ne kroz nagli kolaps.
Uprkos spektakularnim otkrićima, naučnici ističu da to ne povećava neposredni rizik od zemljotresa na severozapadu Pacifika. Ipak, razumevanje kako ove pukotine utiču na buduće seizmičke događaje pomoći će u preciznijem procenjivanju opasnosti i u boljem razumevanju kako se najmoćniji geološki motori planete na kraju umiruju. Region Kaskadija, međutim, i dalje ostaje jedno od područja s najvećim potencijalom za razorne zemljotrese i cunamije na Zemlji.
MPM Web označava našu redakcijsku obradu već objavljenih informacija sa kredibilnih domaćih i međunarodnih portala. To su vesti i teme koje su zasnovane na postojećem izvoru, ali su prevedene, temeljno proverene i stilistički prilagođene standardima našeg magazina.
Na ovaj način čuvamo tačnost originalnih podataka i gradimo poverenje čitalaca, dok istovremeno nudimo jasno strukturisanu i pouzdanu informaciju, u skladu sa prepoznatljivim stilom MPM-a.
