Dugoočekivani film „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare“ reditelja Lordana Zafranovića konačno je dobio datum premijere. Film će prvi put biti prikazan publici 2. oktobra u Sava Centru u Beogradu, dok je banjalučka premijera zakazana za 3. oktobar u 19 časova u dvorani „Borik“. Informaciju o datumima objavio je Milorad Dodik nakon sastanka sa Zafranovićem u Trebinju.

Premijere dolaze nakon više od četiri decenije tokom kojih je Zafranović razvijao projekat posvećen stradanju dece Kozare i zločinima u Jasenovcu. Scenario je zasnovan na tekstu Arsena Diklića, napisanom još 1986. godine, koji je Zafranović kasnije adaptirao i proširio novim scenama.

Film koji je nastajao više od četiri decenije

„Zlatni rez 42“ jedan je od najambicioznijih projekata u karijeri Lordana Zafranovića. Film se bavi događajima iz 1942. godine, sudbinom dece sa Kozare i stradanjem u sistemu logora Nezavisne Države Hrvatske, sa Jasenovcem kao centralnim istorijskim kontekstom.

Zafranović je još ranije govorio da želi da napravi film koji neće biti samo istorijska drama već i priča o anatomiji zla i posledicama koje ideologija i mržnja mogu imati na obične ljude. U novijem razgovoru za RTS naglasio je da film ne želi da pravi uz kompromise, uključujući i njegovo trajanje.

„Film je gotov“

Projekat je u međuvremenu dobio i televizijsku verziju.

Pored igranog filma „Zlatni rez 42“, Zafranović je završio i seriju pod nazivom „Djeca Kozare“, montiranu u sedam jednočasovnih epizoda. Sam reditelj je ranije potvrdio da su film i serija završeni, nakon dugog procesa finansiranja, snimanja i postprodukcije.

Prethodno se razmatrala mogućnost da film svoju međunarodnu premijeru ima na Berlinalu, ali je domaća premijera sada najavljena za početak oktobra. Filmski centar Srbije je u svom katalogu za Cannes 2026 naveo film kao „Golden Cut 42 (Children of Kozara)“, sa trajanjem od 210 minuta, uz napomenu da je projekat tada bio u završnoj fazi.

Priča o deci Kozare

U središtu filma nalazi se sudbina dece i porodica sa Kozare tokom 1942. godine. Prema ranije objavljenom opisu projekta, centralna linija prati troje dece — sestru Zoru i njena dva brata — koji sa majkom beže pred ratnim i represivnim jedinicama. Deca završavaju u sistemu logora, dok je majka odvojena od njih.

Zafranović se ovom temom bavio decenijama. Još tokom rada na dokumentarnom filmu „Krv i pepeo Jasenovca“ suočio se sa prostorom nekadašnjeg logora, iskustvom koje je, kako je kasnije govorio, snažno uticalo na njegovu želju da napravi igrani film.

Zafranovićev „sveti film“

Za reditelja, „Zlatni rez 42“ predstavlja mnogo više od još jednog filmskog projekta.

Govoreći o filmu, Zafranović ga je opisao kao „sveti film“, insistirajući da ne želi da ga prilagođava komercijalnim zahtevima. Njegova ideja je da film dobije dovoljno prostora da publika doživi priču i istorijski kontekst bez pojednostavljivanja.

Film je nastajao kroz složen međunarodni produkcioni proces, a u glumačkoj postavi su, između ostalih, Leon Lučev, Rene Bitorajac, Milan Marić, Milivoj Beader i Aleksej Bjelogrlić.

Prvi susret sa publikom

Posle višedecenijskog razvoja, snimanja i postprodukcije, prvi veliki susret filma sa domaćom publikom sada ima precizne datume.

Beograd — 2. oktobar, Sava Centar
Banjaluka — 3. oktobar, 19:00, dvorana „Borik“

Za Zafranovića, koji je ovaj projekat nosio kroz veliki deo svoje karijere, oktobar će predstavljati završetak jednog izuzetno dugog filmskog puta.

„Zlatni rez 42 – Djeca Kozare“ konačno izlazi pred publiku — više od četrdeset godina nakon što je njegova priča prvi put počela da nastaje.