MESSINA — Četiri dela pripisana jednom od najznačajnijih italijanskih renesansnih slikara, Antonellu da Messini, ukradena su iz Museo Regionale di Messina na Siciliji tokom praznika Ferragosto. Krađa je izvedena u noći 15. avgusta, dok je grad bio ispunjen ljudima koji su prisustvovali tradicionalnim verskim proslavama.

Među ukradenim delima nalaze se tri panela čuvenog Polittico di San Gregorio, oltarne slike koju je Antonello završio 1473. godine, kao i mala dvostrana slika koja prikazuje Bogorodicu sa Hristom i franjevca na prednjoj strani, odnosno Hrista u Pietà na poleđini.

Vrednost ukradenih dela procenjuje se na između 70 i 80 miliona evra, ali njihov značaj za Messinu i evropsku kulturnu istoriju teško je izraziti novcem.

Pljačka tokom najvećeg sicilijanskog praznika

Prema informacijama italijanskih vlasti, lopovi su uspeli da uđu u muzej tokom večeri 15. avgusta, kada je Messina bila usmerena na proslavu Uznesenja Marijina i tradicionalnu La Vara procesiju.

Napadači su odneli svih pet preostalih panela Polittico di San Gregorio, ali su tokom bekstva dva panela ostavljena, pa su na kraju iz muzeja nestala tri panela oltarne slike. Ukupno su, zajedno sa dvostranom slikom, ukradena četiri dela.

Posebno zabrinjava činjenica da je krađa izvedena uprkos postojećim alarmnim i nadzornim sistemima muzeja. Muzej je nakon incidenta zatvoren dok traje istraga.

Remek-delo koje je preživelo zemljotres

Polittico di San Gregorio nije samo jedno od najvažnijih dela Antonella da Messine.

Oltarna slika ima i snažnu vezu sa istorijom samog grada.

Antonello ju je završio 1473. godine, a delo je prvobitno bilo namenjeno kompleksu San Gregorio u Messini. Nakon razaranja izazvanog katastrofalnim zemljotresom 1908. godine, koji je uništio veliki deo istorijskog grada, preživeli delovi oltarne slike sačuvani su i kasnije restaurirani.

Za stanovnike Messine zato ovo nije samo krađa umetničkih predmeta.

To je gubitak dela istorije grada.

Zašto je Antonello toliko važan?

Antonello da Messina, koji je živeo u 15. veku, smatra se jednim od ključnih umetnika italijanske rane renesanse. Njegov rad karakteriše spoj italijanske renesansne tradicije i uticaja severnoevropskog slikarstva.

Njegov opus je relativno mali — poznato je svega oko četrdesetak sačuvanih dela — što svako novo otkriće, kupovinu ili krađu čini posebno značajnom za svet umetnosti.

Upravo zbog toga je Italija ove godine platila oko 15 miliona dolara za jedno drugo Antonellovo delo, Ecce Homo, čime je dodatno skrenuta pažnja na rastuću vrednost umetnikovih radova.

Ko bi želeo da ukrade delo koje je gotovo nemoguće prodati?

Istraga još traje, ali vlasti razmatraju mogućnost da je krađa bila naručena.

Problem za lopove je što su ovakva dela gotovo nemoguća za legalnu prodaju. Njihov identitet je dobro dokumentovan, međunarodni muzeji i aukcijske kuće prate takve predmete, a svako pojavljivanje na legitimnom tržištu gotovo bi odmah izazvalo pažnju.

Zbog toga istražitelji proveravaju mogućnost da su slike ukradene za privatnog naručioca ili da bi mogle završiti u kriminalnim mrežama kao sredstvo za druge transakcije.

Evropska baština ponovo pod pritiskom

Krađa u Messini dolazi samo nekoliko nedelja nakon drugog velikog slučaja u Italiji, kada su iz muzeja kod Parme ukradena dela Renoira, Cézannea i Matissea, a potom pronađena.

Dva slučaja ponovo pokreću pitanje koliko su muzejske kolekcije, čak i kada se nalaze iza sofisticiranih sistema zaštite, ranjive na ciljane krađe.

Ali slučaj Antonella da Messine ima dodatnu težinu.

Ukradena dela nisu samo dragoceni predmeti iz prošlosti. Ona su deo identiteta jednog grada i dokaz istorije koja je preživela vekove, ratove, promene vlasti i prirodne katastrofe.

Sada je na italijanskim istražiteljima da učine ono što su prethodne generacije već jednom uspele — da sačuvaju Antonellovo nasleđe za budućnost.

A za Messinu, svaki dan bez tih slika predstavlja podsetnik da kulturna baština može preživeti vekove, ali može nestati za samo nekoliko minuta.